Haklarını bil

Hayır. Kira sözleşmesi yenilenen dönemlerde uygulanacak artış oranı, bir önceki kira yılında TÜİK'in açıkladığı tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez - taraflar sözleşmede daha yüksek bir oran kararlaştırmış olsa bile bu tavan geçerlidir. Anlaşma yoksa hakim aynı tavanı esas alarak hakkaniyete göre belirler.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli en fazla üç aylık kira tutarı kadar olabilir. Nakit olarak verildiyse ev sahibi bunu kendi banka hesabında tutamaz - kiracının onayı olmadan çekilemeyecek şekilde vadeli bir tasarruf hesabına yatırılması gerekir. Kiraya veren, sözleşme bittikten sonraki üç yıl içinde kiracıya dava açtığını ya da icra takibi başlattığını bankaya yazılı bildirmezse, banka kiracının talebi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür.

Hayır, yalnızca sürenin bitmiş olması ev sahibine tahliye hakkı vermez - kiracı süre bitiminden en az on beş gün önce yazılı olarak bildirmezse sözleşme kendiliğinden bir yıl daha aynı koşullarla uzar. Ev sahibi ancak on yıllık uzama süresi dolduktan sonra, her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak, sebep göstermeksizin sözleşmeyi sona erdirebilir.

Başlıca iki yol var: (1) kiralananı kendisinin, eşinin, alt/üst soyunun ya da kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut/işyeri ihtiyacı için kullanacaksa, ya da kiralananın yeniden inşası/esaslı onarımı gerekiyorsa - sürenin sonunda bir ay içinde dava açması gerekir. (2) kiracı yazılı tahliye taahhüdüne uymamışsa, bir kira yılı içinde ödeme yapmadığı için iki haklı ihtar almışsa, ya da kiracının/eşinin aynı ilçede oturmaya elverişli başka bir konutu varsa ve ev sahibi sözleşme yapılırken bunu bilmiyorsa - yine bir ay içinde dava açılması gerekir. Bu süreler kaçırılırsa dava hakkı da kaçırılmış olur.

Hayır, tek seferlik gecikme otomatik tahliye sebebi değildir. Ev sahibi önce yazılı olarak ödeme için süre vermeli (konut ve işyerinde bu süre en az otuz gün olmalı) ve bu sürede de ödenmezse sözleşmeyi feshedeceğini bildirmelidir. Ayrıca bir kira yılı içinde bu şekilde iki haklı ihtar alınmışsa, ev sahibi o kira yılının bitiminden itibaren bir ay içinde dava açarak tahliye isteyebilir.

Hayır. Kiracıya kira bedeli ve yan giderler (aidat gibi) dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez. Geç ödemede ceza koşulu uygulanacağı ya da sonraki ayların kirasının peşinen muaccel olacağı yönündeki sözleşme maddeleri geçersizdir, taraflar imzalamış olsa bile uygulanmaz. Ayrıca kira bedelinin belirlenmesi dışında kiracı aleyhine sonradan değişiklik yapılamaz.

Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, kiraya verenin yazılı rızası olmadan kiralananı başkasına kiralayamaz (alt kira) ve kullanım hakkını devredemez. İzinsiz yapılan bir devir/alt kira ev sahibine haklı fesih sebebi verebilir.

Kiraya veren, kiralananı kararlaştırılan tarihte sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve sözleşme boyunca bu durumda tutmakla yükümlüdür - yani bakım, onarım gibi kullanıma elverişliliği bozan eksiklikleri gidermek ev sahibinin borcudur.

İki temel borcunuz var: kararlaştırılan kira bedelini (ve varsa yan giderleri) zamanında ödemek, ve kiralananı sözleşmeye uygun biçimde özenle kullanıp aynı binada oturan komşulara saygı göstermek. Bu yükümlülüklerin ciddi şekilde ihlali ev sahibine fesih/tahliye hakkı doğurabilir.

Taraflardan biri, kira ilişkisinin sürmesini kendisi için çekilmez hale getiren önemli sebepler varsa, yasal fesih bildirim süresine uyarak sözleşmeyi her zaman olağanüstü şekilde feshedebilir. Bu durumda ortaya çıkabilecek parasal sonuçları (tazminat gibi) somut olayın koşullarına göre hakim belirler - bu yüzden bu yola başvurmadan önce bir avukata danışmanız önerilir.